Van eerste signaal naar actie

Vroegsignalering als basis voor mentale weerbaarheid op de werkvloer.

Mentale klachten zijn vaak al zichtbaar voordat iemand uitvalt. In deze interactieve workshop leer je vroege signalen herkennen en bespreekbaar maken. Je onderzoekt daarnaast hoe vroegsignalering en passende ondersteuning kunnen bijdragen aan de mentale weerbaarheid van medewerkers én de organisatie. De inzichten vertaal je naar een concreet mentaal verzuimplan voor jouw eigen organisatie.

Inhoud

Deze workshop combineert vaardigheden rond vroegsignalering met de vraag hoe je als organisatie mentale weerbaarheid ondersteunt. We werken met theorie, herkenbare praktijkcasussen, groepsopdrachten en rollenspellen. Daarbij kijken we niet alleen naar het herkennen en bespreken van signalen, maar ook naar wat medewerkers, leidinggevenden en organisaties nodig hebben om tijdig te handelen en verdere uitval te voorkomen.

Na afloop van deze workshop:

• weet je welke gedragsmatige, emotionele, fysieke en werkgerelateerde veranderingen kunnen wijzen op mentale overbelasting;
• begrijp je hoe vroegsignalering, passende ondersteuning en mentale weerbaarheid met elkaar samenhangen;
• kun je signalen bespreekbaar maken zonder te diagnosticeren, in te vullen of het probleem van de ander over te nemen;
• kun je een open en niet-oordelend gesprek starten met een medewerker;
• weet je waar de rol van de leidinggevende begint en ophoudt;
• heb je inzicht in de rollen van HR, casemanagement, arbodienst en andere vormen van ondersteuning;
• kun je beter bepalen welke vervolgstap na een eerste gesprek passend kan zijn;
• herken je waar jouw organisatie mentale weerbaarheid al ondersteunt en waar hiaten zitten tussen signaleren, bespreken, ondersteunen en opvolgen;
• weet je uit welke onderdelen een praktisch mentaal verzuimplan kan bestaan;
• heb je een eerste opzet gemaakt voor een mentaal verzuimplan voor jouw eigen organisatie;
• heb je ideeën en feedback van andere organisaties gekregen om dit plan verder te versterken;
• bepaal je welke eerste concrete vervolgstap je na de workshop wilt zetten.

Waarom vroegsignalering bijdraagt aan weerbaarheid

We starten bij het moment vóór verzuim. Wat verstaan we onder mentale weerbaarheid en welke rol speelt vroegsignalering daarin? Welke signalen zijn vaak al eerder zichtbaar en op welke momenten kunnen medewerker, collega, leidinggevende en HR verschil maken?

Zien – vroege signalen herkennen

Welke veranderingen in gedrag, emoties, fysieke gesteldheid en functioneren kunnen aanleiding zijn om het gesprek te starten? We werken met herkenbare voorbeelden en deelnemers brengen ervaringen uit hun eigen praktijk in.

Bespreken – het eerste gesprek

Hoe benoem je wat je ziet zonder te oordelen of een diagnose te stellen? Je krijgt praktische gesprekstechnieken voor het openen van het gesprek, luisteren en doorvragen, waarbij de eigen rol en verantwoordelijkheid duidelijk blijven.

Oefenen – van theorie naar praktijk

In kleine groepen oefenen deelnemers met herkenbare praktijksituaties. Met rollenspellen ervaar je vanuit verschillende rollen wat helpt om een gesprek te openen en welke reacties het gesprek juist moeilijker maken.

Handelen – wat gebeurt er na het gesprek?

Een goed gesprek is niet het eindpunt. We bespreken mogelijke vervolgstappen en de rol van medewerker, leidinggevende, HR, casemanager, arbodienst en andere vormen van ondersteuning. Daarbij kijken we ook naar de vraag: wat is er binnen jouw organisatiegeregeld wanneer iemand vroegtijdig ondersteuning nodig heeft?

Van vroegsignalering naar een weerbare organisatie

Vroegsignalering werkt alleen wanneer duidelijk is wat er daarna gebeurt. We onderzoeken daarom wat organisaties kunnen organiseren om mentale weerbaarheid te ondersteunen en te voorkomen dat beginnende klachten onnodig escaleren. Deze inzichten vertalen we vervolgens naar een praktisch mentaal verzuimplan.

Denk onder andere aan:

• de huidige verzuimsituatie en belangrijkste aandachtspunten;
• de rol van leidinggevenden bij vroegsignalering;
• verantwoordelijkheden van HR en casemanagement;
• wat medewerkers zelf kunnen doen om regie en mentale weerbaarheid te versterken;
• de route van eerste signaal naar passende ondersteuning;
• bestaand preventief aanbod en eventuele hiaten daarin;
• communicatie en bekendheid binnen de organisatie;
• opvolging, borging en evaluatie.

Aan de slag met jouw organisatie

Je werkt zelfstandig aan een eerste versie van het mentaal verzuimplan voor jouw eigen organisatie. Daarbij gebruik je de inzichten uit de workshop en kijk je kritisch naar wat al goed geregeld is en waar nog verbetering mogelijk is.

Van elkaar leren

De plannen worden met elkaar gedeeld en besproken. Welke keuzes maken andere organisaties? Waar lopen zij tegenaan en welke oplossingen hebben zij gevonden? Door ervaringen en ideeën uit te wisselen scherpen deelnemers hun eigen aanpak verder aan.

Van plan naar actie

We sluiten af met de vertaalslag naar de praktijk. Wat vraagt morgen aandacht, wat kan op langere termijn worden ontwikkeld en wie heb je daarvoor binnen jouw organisatie nodig? Iedere deelnemer bepaalt minimaal één concrete vervolgstap.

Trainers

Geert Sleutjens – POH-GGZ en trainer bij Evie Vitaal Geert Sleutjens werkt sinds 2018 als praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ) en heeft daarvoor ruime ervaring opgedaan binnen de acute psychiatrie, onder andere op de High Intensive Care van GGz Breburg. Vanuit zijn achtergrond in Maatschappelijk Werk en Dienstverlening en jarenlange ervaring met uiteenlopende psychische hulpvragen weet hij theorie en dagelijkse praktijk met elkaar te verbinden.

Naast zijn werk als POH-GGZ is Geert trainer bij Evie Vitaal. Hij traint zorgprofessionals en leidinggevenden in het herkennen en bespreekbaar maken van mentale klachten en in het praktisch inzetten van passende ondersteuning. In zijn trainingen staan herkenbare praktijksituaties, gesprekstechnieken, actieve werkvormen en direct toepasbare vaardigheden centraal.

Stephan van Gestel – Adviseur Mentaal Verzuim en Duurzame Inzetbaarheid bij Evie Vitaal
Stephan van Gestel werkt met organisaties aan vraagstukken rond mentaal verzuim, duurzame inzetbaarheid en preventie. De afgelopen jaren heeft hij binnen uiteenlopende organisaties, zowel binnen als buiten de zorg, intensief samengewerkt met HR-professionals, leidinggevenden en directies.

Daarbij richt hij zich op de vertaalslag van een verzuimvraagstuk naar een praktische aanpak: waar ontstaan risico’s, wat is er al georganiseerd, welke rol hebben leidinggevenden en HR en wat is nodig om medewerkers eerder te ondersteunen? Daarbij kijkt hij niet alleen naar het terugdringen van verzuim, maar ook naar hoe organisaties preventie, vroegsignalering en mentale weerbaarheid structureel kunnen organiseren.

Vanuit deze ervaring begeleidt Stephan tijdens de workshop het onderdeel waarin deelnemers hun eigen mentaal verzuimplan opstellen, kritisch kijken naar de bestaande aanpak binnen hun organisatie en bepalen welke vervolgstappen nodig zijn om vroegsignalering en mentale weerbaarheid verder te versterken.