Waarom heeft iedereen het ineens over weerbaarheid?

De afgelopen periode viel me op hoe vaak het woord weerbaarheid voorbijkwam. In de media gaat het bijvoorbeeld over medicijntekorten en het advies om een noodpakket in huis te hebben. En soms wordt ineens heel concreet wat zulke dreigingen kunnen betekenen, zoals bij de recente cyberaanval op een grote supermarktketen.

Niet zo gek dus dat ik weerbaarheid in eerste instantie vooral associeerde met crises en noodsituaties. Met situaties waarvan je hoopt dat ze zich niet voordoen.

Gaandeweg realiseerde ik me dat weerbaarheid veel dichter bij ons dagelijkse werk ligt dan ik dacht. We zijn immers al jaren bezig met duurzame inzetbaarheid, behoud van personeel, ontwikkeling, innovatie en veranderkracht. Op het eerste gezicht lijken dat verschillende thema’s. Maar uiteindelijk draaien ze allemaal om hetzelfde: het vermogen om met verandering om te gaan.

Toen viel voor mij het kwartje: weerbaarheid gaat niet alleen over het omgaan met een crisis of noodsituatie. Het gaat ook over hoe medewerkers, teams en organisaties zich aanpassen aan veranderingen in hun dagelijkse werk. Die gedachte raakt direct aan één van de grootste opgaven van dit moment: een toekomstbestendige arbeidsmarkt.

Een toekomstbestendige arbeidsmarkt is meer dan een capaciteitsvraag

Als we het hebben over de arbeidsmarkt, gaat het vaak over aantallen. Terecht, want de krapte in zorg en welzijn is groot. Maar toekomstbestendigheid vraagt meer. Medewerkers, teams en organisaties moeten zich ook kunnen aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen en onverwachte veranderingen. Denk bijvoorbeeld aan een organisatie die het werk anders moet organiseren omdat de zorgvraag verandert. Dan gaat het niet alleen om voldoende mensen, maar ook om het vermogen om te leren en mee te bewegen.

Het werk moet doorgaan

Ook tijdens crises en andere verstoringen moet het werk doorgaan. Hoe beter organisaties zich kunnen aanpassen en hoe veerkrachtiger medewerkers zijn, hoe groter hun weerbaarheid. Tegelijkertijd staat de sector niet op zichzelf. De weerbaarheid van zorg en welzijn hangt nauw samen met die van de samenleving. Wat mensen en gemeenschappen zelf kunnen opvangen, is ook van invloed op de druk op zorg en ondersteuning.

Deels doen we het al

Wat mij opvalt, is dat veel organisaties al werken aan weerbaarheid zonder dat zo te noemen. Door te investeren in vitaliteit, leren en ontwikkelen, innovatie, eigenaarschap of samenwerking, versterken zij in feite hun aanpassingsvermogen. De bouwstenen zijn dus vaak al aanwezig.

Wat betekent dit voor Transvorm?

Weerbaarheid staat ook op onze radar, maar het is voor Transvorm geen doel op zich. We zien het als een manier om naar ontwikkelingen binnen zorg en welzijn te kijken en verbanden te leggen tussen thema’s die elkaar raken en kunnen versterken.

Onze rol verandert daarbij niet. Ook op dit thema doen we waar Transvorm sterk in is: signaleren, kennis delen, stimuleren en verbinden. We brengen organisaties, ervaringen en initiatieven bij elkaar, zodat zij van elkaar kunnen leren en elkaar kunnen versterken. Daarmee willen we weerbaarheid steeds meer verbinden aan de dagelijkse praktijk.

Want misschien begint weerbaarheid niet pas bij het voorbereiden op het onverwachte, maar juist bij hoe we vandaag omgaan met verandering.