Informele zorg als noodzakelijk goed

In de Utrechtse wijk Lombok woont Aliya, een vrouw van 64 die een belangrijke rol speelt in haar gemeenschap. Ondanks haar gezondheidsproblemen, rijdt Aliya met haar scootmobiel door de wijk om hulpbehoevende vrouwen, vaak van Turkse en Marokkaanse achtergrond, te ondersteunen.

In de NTR-documentaire Mantel der liefde vertelt Aliya trots dat ze mantelzorger is voor zes vrouwen, waaronder haar tante en buurvrouw. Ze praat met hen, maakt een ommetje, masseert pijnlijke voeten en zorgt voor eten en drinken. Aliya doet het met liefde en voelt zich gelukkig. “Als je bang bent, sla je armen dan maar om mijn middel,” zegt Aliya als ze met haar buurvrouw achter op haar scootmobiel door Utrecht rijdt.

De kwaliteit van relaties

Aliya’s inzet laat zien hoe essentieel sociale verbondenheid is voor onze gezondheid. Langlopend onderzoek van de Universiteit van Harvard toont aan dat de kwaliteit van onze relaties de belangrijkste voorspeller is van een lang en gelukkig leven. Relaties met familie, vrienden, collega’s en buren hebben een krachtige impact op ons welzijn, zelfs meer dan factoren als voeding en beweging.

Andere studies bevestigen dat sociale banden belangrijk zijn voor zowel ons mentale als fysieke welzijn, terwijl een gebrek aan deze verbondenheid negatieve effecten heeft, zoals verhoogde bloeddruk en een zwakker immuunsysteem. Dit inzicht staat haaks op de meer gangbare overtuiging dat onafhankelijkheid en persoonlijke verantwoordelijkheid centraal staan in gezondheid en geluk.

Het mes snijdt aan twee kanten

Het voorbeeld van Aliya laat zien dat het mes snijdt aan twee kanten. Informele zorg, zoals zij die biedt, draagt bij aan relaties en verbondenheid en ontlast ons zorgsysteem. Hoewel professionele zorg steeds meer de norm is geworden, illustreert Aliya dat hechte relaties en zorgdragen voor elkaar een grote bijdrage kunnen leveren aan welzijn en gezondheid.

Een nieuwe positieve boodschap

Sociale verbondenheid is niet een ‘leuke extra’, maar bittere noodzaak voor onze gezondheid en welzijn. Het overnemen van zorgtaken door familie, vrienden, buren, collega’s en vrijwilligers hoeft geen verlies te betekenen; het kan ons juist veel opleveren. Het brengt ons dichter bij elkaar laat ons de waarde van steun en verbondenheid ervaren. Het is tijd dat overheden en zorgorganisaties deze positieve boodschap over de kracht van informele zorg actiever uitdragen.